De kracht van Digital Trust: waarom het cruciaal is voor een weerbare, soevereine digitale economie

Bij TNO zien we Digital Trust als een voorwaarde voor een weerbaar en strategisch autonoom digitaal Europa. Zonder onze waarden en interesses te borgen in de ontwikkeling en het gebruik van digitale technologie, lopen we het risico afhankelijk te worden van buitenlandse spelers, de controle over kritieke data te verliezen en economische kansen mis te lopen. Met Digital Trust kunnen we bouwen aan een concurrerend, eerlijk en veerkrachtig digitaal ecosysteem waarin organisaties met vertrouwen kunnen innoveren en burgers zich veilig voelen.

In dit Insights-artikel verkennen we wat Digital Trust precies inhoudt, waarom dit juist nu van groot belang is, en welke stappen Nederland en Europa moeten zetten.

Wat is Digital Trust en waarom nu?

Digital Trust is het vertrouwen dat mensen, bedrijven en overheden hebben in de digitale ecosystemen die zij dagelijks gebruiken. Het is geen afzonderlijke technologie, maar een combinatie van:

• Technologisch vertrouwen: Zijn systemen veilig? Zijn digitale identiteiten betrouwbaar? Is data voldoende beschermd?
• Economisch vertrouwen: Kunnen organisaties innoveren en samenwerken zonder dat risico’s onbeheersbaar worden? Kunnen zij vertrouwen op hun partners?
• Sociaal-ethisch vertrouwen: Sluiten digitale technologieën aan bij onze waarden, normen en democratische principes?

Samen vormen deze elementen het zogenoemde ‘trust fabric’ van een digitale samenleving. Wanneer vertrouwen ontbreekt, worden technologieën langzaam of helemaal niet geadopteerd. Wanneer het trust fabric sterk is, versnelt adoptie en ontstaat maatschappelijke en economische waarde.

“Vertrouwen in de digitale wereld is onlosmakelijk verbonden met economische weerbaarheid en strategische autonomie. Je kunt geen soevereine digitale infrastructuren bouwen als mensen de onderliggende technologieën niet vertrouwen. Voor ons als Europeanen is dat extra belangrijk: ons (digitale) economisch model is gebaseerd op transparantie, rechtvaardigheid en publieke waarde. In 2026 is het versterken van Digital Trust geen bijzaak meer, maar het fundament voor het veiligstellen van onze strategische autonomie én onze waarden.”

_{Tom Barbereau, scientist bij TNO Vector}

Wereldwijd neemt het belang van Digital Trust snel toe. Onderzoek van onder meer het World Economic Forum en McKinsey laat zien dat Digital Trust substantiële economische waarde oplevert. De Verenigde Staten en China investeren fors in digitale infrastructuren, capaciteiten en platformecosystemen. Europa’s kracht ligt niet in schaal, maar in een waardengedreven benadering. Digital Trust is ons onderscheidend vermogen en onze strategische voorsprong.

Een TNO-referentiekader: perspectieven verbinden

Om dit complexe domein inzichtelijk te maken en integraal te benaderen, ontwikkelde TNO een referentiekader voor Digital Trust. Dit kader brengt de belangrijkste aspecten van Digital Trust in kaart, evenals de betrokken stakeholders, hun rollen, belangen en voorbeeldinteracties.

Het referentiekader helpt beleidsmakers, bedrijven, onderzoekers en maatschappelijke organisaties om elkaars prioriteiten beter te begrijpen en effectiever samen te werken. Het wordt inmiddels toegepast in ecosysteemdialogen, beleidsworkshops en innovatieprogramma’s.

“Digital Trust raakt technologie, economie, governance en maatschappij en deze werelden spreken zelden dezelfde taal. Het referentiekader helpt om een gedeeld begrip te creëren. Het biedt een gemeenschappelijke structuur om raakvlakken, lacunes en gezamenlijke prioriteiten te identificeren. Juist voor Europa, waar samenwerking en waardengedreven innovatie essentieel zijn, is die helderheid cruciaal.”

_{Augustinus Mohn, research manager bij TNO Vector}

Technologieën en governance

Technologieën op het gebied van privacy, digitale identiteiten en ‘zero‑knowledge proofs’ spelen een cruciale faciliterende rol voor Digital Trust. In combinatie met robuuste governance maken zij veilige en schaalbare samenwerking mogelijk in gevoelige domeinen zoals zorg, financiën en overheid. Daarom hebben we een visuele weergave ontwikkeld van vertrouwenstechnologieën (of ‘trust tech’ in het Engels), inclusief de vereisten waaruit het nut en de mogelijke voordelen ervan blijken.

Waar trust tech wordt gecombineerd met goede governance, ontstaat maatschappelijke en economische waarde.

Drie actielijnen voor impact

Om het volledige sociaaleconomische potentieel van Digital Trust te benutten, onderscheiden wij drie nauw met elkaar verbonden actielijnen:

1. Integreren: veranker Digital Trust in het hart van digitale transformatie door technologieën toe te passen die vertrouwen ondersteunen, duidelijke normen en labels te ontwikkelen en abstracte kaders te vertalen naar praktische instrumenten.
2. Innoveren: investeer strategisch in gebieden waar Europa momenteel achterblijft (‘whitespots’) en combineer technologie-agnostisch onderzoek met technologie- of sectorspecifieke programma’s.
3. Opleiden en ideeën ontwikkelen: creëer en versterk plekken en programma’s die mensen samenbrengen – van co-creatiehubs tot interdisciplinair onderwijs en talentontwikkeling – zodat Digital Trust een ingebedde competentie binnen het bredere innovatiesysteem wordt.

Deze drie actielijnen versterken elkaar: integratie zorgt vandaag voor impact, innovatie bereidt ons voor op morgen, en met ideevorming en opleiding bouwen we aan het talent en het ecosysteem voor duurzaam leiderschap op de lange termijn. Alle onderliggende concepten, voorbeelden en aanbevelingen zijn uitgebreid uitgewerkt in het rapport ‘ Innovation and earning power in a digital world: Unlocking the socio-economic potential of Digital Trust’.