
Een aanpak voor klimaatneutrale gemeenten
De beweging naar klimaatneutraliteit is in volle gang. Overheden zetten zich in om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en zo ook de leefomgeving van hun inwoners toekomstbestendig te maken. Vanuit verschillende projecten ondersteunt TNO Nederlandse gemeenten die deze transitie willen versnellen en ontwikkelt zo samen met deze gemeenten een Nederlandse aanpak.
De Nederlandse Klimaatwet heeft een klimaatneutraal Nederland in 2050 als doel. Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid voor de lokale uitwerking hiervan en staan aan de lat voor de implementatie van onder andere duurzame mobiliteit, een energiezuinige gebouwde omgeving, circulaire economie en een klimaatbestendige leefomgeving.
Versnellen naar een klimaatneutrale en slimme toekomst
Samen met gemeenten die op kop lopen ontwikkelen we binnen TNO nieuwe kennis, testen we innovatieve oplossingen en helpen we om succesvolle aanpakken op te schalen. Digitalisering speelt hierbij een belangrijke rol. Data en slimme technologieën helpen gemeenten om ontwikkelingen te monitoren, beter onderbouwde keuzes te maken en effectief te sturen op hun klimaatdoelen. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat andere missiegedreven gemeenten kunnen leren van deze ervaringen.
Van ambitie naar uitvoering
Veel gemeenten hebben ambitieuze klimaatdoelen en zetten al belangrijke stappen. Tegelijkertijd brengt een versnelling van de transitie nieuwe uitdagingen met zich mee:
- Welke projecten leveren de grootste bijdrage aan klimaatneutraliteit én andere maatschappelijke uitdagingen?
- Hoe hangen verschillende initiatieven met elkaar samen; welke nieuwe mogelijkheden bieden portfolio’s?
- Welke partijen zijn betrokken en wie heeft en neemt welke verantwoordelijkheid?
- Hoe houden we overzicht over voortgang, planning en resultaten?
- Hoe organiseren we kennisdeling binnen en tussen organisaties?
TNO helpt gemeenten om deze vragen te beantwoorden en zo ontwikkelen we, samen met deze gemeenten, een Nederlandse klimaatneutrale aanpak.
Gekoppelde klimaatneutrale projecten
1. Horizon Europe project: NetZeroCities
De Europese Commissie heeft met de Cities Mission als doel om 100 Europese steden uiterlijk in 2030 klimaatneutraal en slim te maken. Ondersteund door het NetZeroCities consortium hebben alle missiesteden, waaronder zeven Nederlandse steden, deze uitdaging aangenomen. Naast deze zeven missiesteden tonen ook andere missiegedreven gemeenten interesse om versneld klimaatneutraal te worden.
Als onderdeel van het consortium ondersteunt TNO deze missiesteden bij:
- Het ontwikkelen, versterken en analyseren van de Nederlandse klimaatcontracten(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website) – de afspraken met lokale partners over klimaatdoelen en -financiering
- Het identificeren van financieringsmogelijkheden voor transitieprojecten
- Governance en beleidsvraagstukken gekoppeld aan de implementatie van (een portfolio aan) projecten of maatregelen
- Technische vraagstukken rond de uitvoering van maatregelen
- Het leren van succesvolle voorbeelden in Nederland en Europa
Door TNO’s betrokkenheid bij onder meer NetZeroCities en andere Europese Smart City-projecten zoals Atelier, Move21 en Ruggedised verbinden we lokale ambities met internationale kennis en praktijkervaring.
2. Nationale Samenwerkingsstructuur (NSS)
De zeven Nederlandse missiesteden werken samen met de ministeries Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Infrastructuur en Waterstaat, RVO en de VNG binnen de Nationale Samenwerkingsstructuur (NSS) ter ondersteuning van de klimaatdoelen.
TNO heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van deze samenwerking(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website) en ondersteunt de verdere doorontwikkeling ervan. We monitoren de voortgang en helpen om kennisuitwisseling tussen steden te versterken.
Binnen de NSS worden ook missiegedreven gemeenten betrokken zodat opgedane ervaringen breed gedeeld worden.
3. Horizon Europe project: CapaCITIES
Binnen het Europese project CapaCITIES(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website) ondersteunt TNO, samen met Platform31, gemeenten bij actuele vraagstukken rondom klimaatneutraliteit.
Momenteel werken we onder andere aan kennisontwikkeling over de rol van gemeenten bij het verminderen van scope 3-emissies (emissies buiten het grondgebied van de gemeente maar veroorzaakt door activiteiten binnen het grondgebied) en hoe klimaatrechtvaardigheid een rol kan spelen in het versneld afbouwen van deze scope 3-emissies.
4. EU TSI: Climate Neutral Cities Learning
Klimaatneutraliteit vraagt niet alleen om technische oplossingen, maar ook om sterke organisaties en effectieve samenwerking.
Binnen TSI Climate Neutral Cities Learning werkt TNO aan een leerinfrastructuur waarin Nederlandse missiesteden systematisch van elkaar leren. De opgedane kennis wordt vervolgens gedeeld met andere missiegedreven gemeenten en nationale partners. Zo ontstaat een groeiende gemeenschap van steden die elkaar versterken op weg naar klimaatneutraliteit.
Samen werken aan een klimaatneutrale aanpak voor gemeenten
Steeds meer Nederlandse gemeenten kiezen ervoor om hun klimaatambities te versnellen. De opgave is uitdagend, maar gemeenten hoeven deze niet alleen aan te gaan.
Met onze kennis van transities, innovatie, technologie, financiering, governance en leren tussen steden ondersteunt TNO gemeenten bij iedere stap richting een klimaatneutrale en slimme toekomst. Van strategie en samenwerking tot uitvoering en opschaling: samen ontwikkelen we een Nederlandse aanpak die concreet, haalbaar en impactvol is.





