Systeeminnovatie voor beslissers en bestuurders: executiekracht voor complexe maatschappelijke vraagstukken

Complexe maatschappelijke vraagstukken laten zich niet oplossen met losstaande interventies. Wie alleen naar afzonderlijke onderdelen kijkt, mist de samenhang van het systeem. Het gevolg: problemen verschuiven, nieuwe knelpunten ontstaan en maatschappelijke vooruitgang blijft achter.

Systeemanalyse (header)

Besluitvorming over complexe vraagstukken

De besluitvorming over complexe vraagstukken staat onder druk. Er is structurele schaarste aan mensen, ruimte en tijd. Tegelijkertijd vragen veel maatschappelijke vraagstukken om strategische keuzes. Maar hoe maak je deze keuzes? En hoe zet je de stap van analyses naar handelen en impact? In de praktijk zien we vaak de volgende uitdagingen in de besluitvorming:

1.

Tempo
De besluitvorming is te traag, waardoor er geen beweging ontstaat. Of juist te snel, waardoor informatie, belangen of consequenties over het hoofd worden gezien.

2.

Scope en informatie
De besluitvorming is te smal en te weinig geïnformeerd, wat resulteert in een ééndimensionale oplossing. Of juist veel te breed waardoor de stap van analyse naar handelen niet wordt gemaakt. Vraagstukken met veel onzekerheid leiden vaak tot uitstel. Er wordt gezocht naar volledige zekerheid voordat men handelt, terwijl juist leren door te doen nodig is.

3.

Wie te betrekken
De besluitvorming is soms te solistisch vanuit één actor, sector of schaalniveau, waardoor het vraagstuk niet integraal wordt beschouwd. Of juist veel te breed belegd bij alle betrokkenen waardoor besluitvorming vertraagt of blokkeert en er geen voortgang wordt geboekt.

Wat is systeeminnovatie?

Hoe maak je impactvolle besluiten over complexe vraagstukken? Een systemische aanpak biedt handvatten om deze complexiteit te navigeren. TNO ontwikkelde een aanpak voor systeeminnovatie om doorbraken te creëren voor complexe vraagstukken door het hele systeem in beweging te brengen – en zo ruimte te maken voor structurele, blijvende vooruitgang. De UNLOCK aanpak kijkt doelgericht voorbij de losse symptomen, en zich richt zich op de onderliggende dynamieken en patronen die de problemen veroorzaken en in stand houden. Juist daar, onder de motorkap, liggen de kansen voor daadwerkelijke kantelingen – de ruimte die we benutten voor het in gang zetten van structurele, blijvende vooruitgang. Het transformeren van systemen vraagt doorgaans om schaken op meerdere borden: van aanpassingen in onze fysieke omgeving, verschuivingen in de machtsstructuren, het omgooien van processen, tot aan kantelingen in ons denken en zelfs wat we van waarde vinden.

Systeeminnovatie in de praktijk

Systeeminnovatie vraagt om anders denken, samenwerken en sturen. Bij TNO Vector combineren we wetenschappelijke kennis met beproefde methoden om complexe systemen beter te begrijpen en gericht te veranderen. Daarbij kijken we vanuit verschillende systeemlenzen naar een vraagstuk. Welke patronen houden het systeem in stand? Waar zitten aangrijpingspunten voor verandering? En hoe creëer je beweging tussen betrokken partijen?

Systeeminnovatie helpt maatschappelijke vraagstukken vooruit te brengen door:

  • complexiteit zichtbaar te maken zonder erin te verzanden;
  • onderliggende oorzaken te onderscheiden van symptomen;
  • verschillende perspectieven te verbinden tot een gedeelde richting;
  • gerichte interventies te ontwikkelen die structurele verandering mogelijk maken.

We zetten hierbij verschillende expertises en aanpakken binnen TNO in, zoals de UNLOCK-aanpak en orchestrating innovation. We dragen zo bij aan het creëren van het juiste tempo, scope en de juiste betrokkenen om impactvolle besluitvorming te realiseren. Zo vertalen we systeeminzichten naar handelingsperspectief voor maatschappelijke transities.

Lees meer over onze methodieken en toepassingen