Nieuw langjarig innovatie-instrument nodig om toekomstig verdienvermogen te behouden

13 oktober 2026

Als de nieuwe ronde in het Nationaal Groeifonds (NGF) over enkele jaren afloopt, heeft Nederland een nieuw samenhangend en langjarig innovatie-instrument nodig om structureel meer én gericht te investeren in R&D en innovatie. Succesvolle innovatieprogramma’s lopen tien tot vijftien jaar, trekken private investeringen aan en laten bedrijven, kennisinstellingen en overheden actief samenwerken in sterke ecosystemen. Dat blijkt uit onderzoek van TNO Vector. Zo’n instrument is nodig om kennis sneller om te zetten in nieuwe bedrijven en economische groei en maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.

Bekijk hier de paper ‘Bouwen aan innovatiekracht’

Uit een nieuwe raming van TNO blijkt dat het behalen van de 3%-R&D-doelstelling in 2030 bij ongewijzigd beleid verder uit zicht lijkt te raken, mede als gevolg van de afloop van het NGF. Er is daarom behoefte aan een structureel ‘NGF-achtig’ instrument, complementair aan andere gerichte instrumenten zoals PPS-I, Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en de Nationale Investeringsinstelling (NII). Hierdoor kan Nederland de achterstand ten opzichte van buurlanden inhalen en de innovatieparadox doorbreken. TNO Vector onderzocht in opdracht van NXTGEN Hightech de succesfactoren van Nederlandse en internationale innovatieprogramma’s en formuleert zeven bouwstenen.

Langjarig én flexibel

TNO Vector analyseerde drie lopende NGF-programma’s en drie buitenlandse programma’s voor publiek-private innovatiesamenwerking. Succesvolle programma’s combineren een duidelijke inhoudelijke koers met langjarige financiering, substantiële private cofinanciering, sterke ecosystemen en actieve programmasturing.

Een looptijd van tien tot vijftien jaar geeft bedrijven en kennisinstellingen vertrouwen zelf te investeren in kennis, mensen en technologie. Langjarig betekent echter niet dat programma’s voor tien jaar worden dichtgetimmerd. Met duidelijke tussentijdse beslismomenten, zogenoemde stage-gates, kan worden gestuurd op voortgang, kwaliteit en impact.

Zeven aanbevelingen

Op basis van de analyse formuleren de onderzoekers zeven aanbevelingen:

  1. borg langjarige continuïteit
  2. maak scherpe strategische keuzes
  3. werk programmatisch
  4. organiseer actieve en inhoudelijke governance
  5. stimuleer private cofinanciering
  6. investeer expliciet in ecosystemen
  7. zorg voor samenhang met andere innovatie-instrumenten

Een toekomstig instrument moet daarmee niet functioneren als een subsidieloket, maar als een actief gestuurd programma dat bedrijven, kennisinstellingen, startups, scale-ups en overheden verbindt. Niet één regeling bepaalt uiteindelijk het succes. Het gaat om de combinatie van inhoudelijke focus, langjarige financiering, samenwerking en governance. Zo kunnen innovaties sneller doorstromen van kennisontwikkeling naar toepassing en markt.

Thijmen van Bree

“Na het aflopen van het NGF ontstaat er een gat in het Nederlandse innovatiebeleid. Een nieuw, structureel en complementair instrument kan dat opvangen. Continuïteit is daarbij essentieel en geeft vertrouwen aan partijen om te investeren. Daarbij hebben verschillende instrumenten elk een eigen rol: NADI zet in op disruptieve, high risk, innovaties, het huidige NGF versterkt innovatie-ecosystemen en maakt het mogelijk om versneld nieuwe bedrijvigheid te ontwikkelen op strategische zwaartepunten en de NII financiert en helpt innovatieve bedrijven bij het opschalen. Om deze keten niet te doorbreken is er dan na afloop van de laatste NGF-ronde wel een structurele opvolger nodig.”

Thijmen van Bree, Senior economisch onderzoeker en adviseur

Maak kennis met de auteurs

  • Thijmen van Bree

    Thijmen van Bree

    Senior economisch onderzoeker en adviseur

  • Claire Stolwijk

    Claire Stolwijk

    Principal consultant

  • Amber Geurts

    Amber Geurts

    Senior onderzoeker en Adviseur Innovatie en Innovatiebeleid

  • Vivian Garos

    Vivian Garos

    Innovation Orchestrator Industriële Innovatie

Ontdek meer