Een brede kijk op verdienvermogen én ruimte voor een toekomstbestendig Nederland

Een bredere kijk op verdienvermogen én ruimte

In het raamwerk pleiten we voor een verbreding van het begrip verdienvermogen. Het is namelijk niet alleen financieel-economisch kapitaal dat telt, maar ook menselijk, sociaal en natuurlijk kapitaal.

Vanuit deze kapitalen kijken we naar het verandervermogen van bedrijven en instituties en hun vermogen om zich aan te passen aan maatschappelijke en economische veranderingen. Dat verandervermogen krijgt vorm via activiteiten zoals onderzoek en innovatie; vernieuwing van economische activiteiten; en opleiding, training en talentontwikkeling. Omdat al deze activiteiten zich ruimtelijk manifesteren, is ook een bredere kijk op ruimte nodig. Daarbij maken we onderscheid tussen:

• ‘Space’: de fysieke ruimte, zoals locaties, infrastructuur en netwerken
• ‘Place’: de sociale, culturele en institutionele inbedding van plekken

Pas wanneer space en place samenkomen, ontstaat ruimte voor productieve, innovatieve en veerkrachtige ontwikkeling. De vier kapitalen, het verandervermogen, drie activiteiten en de brede kijk op ruimte samen bepalen hoe wendbaar en toekomstbestendig onze economie is.

Het TNO Vector Raamwerk

Het TNO Vector Raamwerk vertaalt deze brede blik op verdienvermogen én ruimte naar een praktische matrix met strategische vragen. Per kapitaalvorm en per activiteit maakt het raamwerk inzichtelijk:

1. welke fysieke ruimte nodig is (space)
2. en welke sociale, culturele en institutionele voorwaarden bepalend zijn voor succes (place)

Het raamwerk helpt gebruikers om ruimtelijke en economische keuzes niet los van elkaar te beoordelen, maar in samenhang.

Het Raamwerk benutten in de praktijk

Bij de ontwikkeling van het Raamwerk is expliciet gekeken hoe overheden het kunnen toepassen. Dat leidt tot de volgende handelingsprincipes:

• Zet het raamwerk vroeg in. Gebruik de matrix al in de beleidsontwikkelingsfase als gesprek en afwegingskader om synergieën, spanningen en randvoorwaarden zichtbaar te maken.
• Kijk integraal naar uitkomsten. De strategische vragen uit de matrix krijgen pas betekenis wanneer ze in samenhang worden bekeken en elkaar onderling versterken of beperken.
• Benader space en place als complementair. Fysieke ruimte maakt activiteiten mogelijk, maar sociale en institutionele condities bepalen of locaties daadwerkelijk tot innovatie en waardecreatie leiden.
• Maak afhankelijkheden expliciet. Het raamwerk dwingt om ruimtelijke keuzes ook te beoordelen op hun effecten op kennisontwikkeling, arbeidsmarkt en verandervermogen.
• Ondersteun verandervermogen gericht. Door de drie activiteiten uit het raamwerk expliciet ruimtelijk en institutioneel te faciliteren, ontstaat ruimte voor aanpassing en vernieuwing.
• Werk aan een toekomstbestendig verdienvermogen. Door economisch/financieel, menselijk, sociaal en natuurlijk kapitaal structureel mee te wegen, worden ruimtelijke strategieën robuuster en duurzamer.

Handelingsperspectief

De strategische opgave voor Nederland ligt in het verbinden van de allocatieve kracht van ‘space’ met de organiserende kracht van ‘place’. Alleen door deze perspectieven integraal te hanteren, kunnen ruimtelijk economische strategieën beter inspelen op de grote transities van deze tijd. Het TNO Vector raamwerk biedt daarvoor een concreet en toepasbaar handelingsperspectief voor een veerkrachtig, inclusief en toekomstbestendig verdienvermogen.