Van innovatie naar een werkend businessmodel


Technologische innovatie alleen is vaak niet genoeg om maatschappelijke transities te realiseren. Nieuwe oplossingen moeten ook worden toegepast, opgeschaald en ingebed in bestaande ketens en ecosystemen. Daarvoor moeten organisaties gezamenlijk waarde creëren, investeringen en risico’s verdelen en afspraken maken over rollen, verantwoordelijkheden en besluitvorming.

Met Collaborative Business Modelling helpt TNO Vector organisaties om deze samenwerking concreet vorm te geven. Samen met de betrokken partijen ontwikkelen we een gedeeld businessmodel dat laat zien:

  • welke waarde de samenwerking creëert en voor wie
  • welke partijen nodig zijn en welke rol zij vervullen
  • hoe kosten, baten en risico’s worden verdeeld
  • hoe partijen besluiten nemen en samenwerken
  • welke afspraken nodig zijn om tot implementatie en opschaling te komen

Wanneer is Collaborative Business Modelling relevant?

De aanpak helpt wanneer innovatie afhankelijk is van meerdere organisaties, maar samenwerking nog niet vanzelfsprekend is. Bijvoorbeeld wanneer:

  • partijen verschillende belangen en verwachtingen hebben
  • kosten, baten of risico’s ongelijk zijn verdeeld
  • rollen en verantwoordelijkheden nog onduidelijk zijn
  • vertrouwen tussen partners moet worden opgebouwd
  • gezamenlijke investeringen of governance-afspraken nodig zijn
  • een innovatie technisch kansrijk is, maar toepassing en opschaling achterblijven

De aanpak kan worden ingezet in onder andere de energiesector, maakindustrie, gebouwde omgeving, mobiliteit, circulariteit, digitalisering en landbouw. Vooral vroeg in een innovatietraject helpt dit om samenwerking niet als sluitstuk, maar als integraal onderdeel van de innovatie te ontwikkelen.

Onze aanpak

Collaborative Business Modelling is participatief en iteratief. In een serie analyses en workshops brengen we individuele belangen samen en werken we toe naar collectieve keuzes en afspraken. Het proces bestaat doorgaans uit zes stappen:

  1. Participeren: de relevante partijen betrekken
  2. Verkennen: behoeften, belangen, kansen en belemmeringen onderzoeken
  3. Ontwerpen: mogelijke business- en samenwerkingsmodellen ontwikkelen
  4. Evalueren: alternatieven vergelijken en toetsen
  5. Besluiten: gezamenlijk keuzes en afspraken maken
  6. Opschalen: de samenwerking voorbereiden op implementatie en groei

Daarbij kijken we naar drie samenhangende onderdelen:

  1. Businesslogica: waardecreatie, waardelevering en waardeverdeling
  2. Ecosysteemstructuur: partners, rollen, verantwoordelijkheden en relaties
  3. Governance: besluitvorming, afspraken, regels en beleid

Wat kunnen we ontwikkelen?

Afhankelijk van de vraag ondersteunen we onder meer bij:

  • Waardenetwerkanalyse: inzicht in relevante partijen, rollen en onderlinge relaties
  • Waardepropositieontwikkeling: bepalen welke waarde de innovatie voor verschillende stakeholders creëert
  • Collaboratief businessmodel: uitwerken hoe partijen gezamenlijk waarde creëren, leveren en verdelen
  • Businesscase-analyse: inzicht geven in kosten, baten, investeringen en risico’s per partij
  • Governance-ontwerp: afspraken ontwikkelen over rollen, besluitvorming en samenwerking
  • Theory of change: expliciet maken hoe de innovatie en samenwerking bijdragen aan langetermijnimpact
  • Implementatie- en opschalingsroute: vertalen van het model naar concrete acties, mijlpalen en verantwoordelijkheden

De rol van TNO Vector

TNO Vector vervult een onafhankelijke, faciliterende en orchestrerende rol. We verbinden domeinkennis met bedrijfskundige expertise, brengen partijen en belangen bij elkaar en begeleiden het proces van verkenning tot gezamenlijke besluitvorming. Zo ontstaat niet alleen een goed idee voor samenwerking, maar een concreet en gedragen model waarmee partijen verder kunnen.