Streven naar strategische autonomie door samenwerking met gelijkgestemde landen

13 januari 2026

De coronacrisis, het vastlopen van een containerschip in het Suezkanaal, een rem op de export van zeldzame grondstoffen: onverwachte gebeurtenissen en geopolitieke spanningen maken voelbaar hoe economisch kwetsbaar je als land kunt zijn. Zeker ons land met een open economie is sterk afhankelijk van import en export. Om kwetsbaarheden te minimaliseren is samenwerking met gelijkgestemde landen binnen en buiten Europa cruciaal. Een van die landen is Zuid-Korea.

Abstract Digital network communication (1)

Strategische autonomie

Op initiatief van het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) over dit onderwerp een symposium georganiseerd samen met het Korean Institute for International Economic Policy (KIEP). TNO heeft in dit verband onderzoek gedaan naar de noodzaak van samenwerking tussen landen voor het bevorderen van de strategische autonomie. De bevindingen zijn gepubliceerd in een bijdrage getiteld Cooperation on control points is needed for strategic autonomy, opgenomen in de bundel ‘Industrial Open Strategic Autonomy in the Indo-Pacific: Focusing on High-Tech Industrial Innovation and Supply Chain Security’ die in december online is gepubliceerd.

Rapport ‘Cooperation on control points is needed for strategic autonomy’ (EN)

Lees hier onze bijdrage 'Cooperation on Control Points is Needed for Strategic Autonomy'

Lees hier de volledige versie van het rapport.

Risico’s open economie

“Nederland en Zuid-Korea hebben allebei een open economie, die ons welvaart brengt maar ook risico’s met zich meebrengt”, vertellen onderzoekers en auteurs van het rapport Joris Vierhout en Amber Geurts van TNO Vector. “Afhankelijkheden zijn niet per definitie problematisch, zolang ze wederkerig zijn. Maar als je te maken hebt met dominante landen die de wereldhandel verstoren en je hebt geen alternatieven, loop je grote risico’s. We pleiten daarom voor open strategische autonomie, waarbij de nadruk ligt op samenwerking met waar nodig terughoudendheid. Buiten Europa kun je behalve aan Korea ook denken aan landen als Japan of Australië waarmee je kennis kunt uitwisselen of waaraan je productie kunt uitbesteden.”

Banden met Azië versterken

Voor TNO is Zuid-Korea geen onbekende. Recent werden er nog vier Memorandums of Understanding getekend met Korea en Japan om mobiliteit schoner, veiliger en efficiënter te maken. Ook op het gebied van defensie wordt er steeds nauwer samengewerkt met Korea om de banden in de regio Azië-Pacific te versterken, bijvoorbeeld met het Zuid-Koreaanse Agency for Defence Development.

Control points

Daar komt nu samenwerking bij als het gaat om zogeheten control points. Dat zijn unieke en waardevolle bedrijfsactiviteiten die moeilijk te imiteren of te vervangen zijn en die afhankelijkheden creëren bij toeleveranciers en afnemers. Dat kan een bedrijf zijn met een uniek product als ASML, of hyperscalers als Amazon, Microsoft en Google die samen bijna 70% van de wereldmarkt controleren, maar ook een netwerk, waardeketen of ecosysteem. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken deed TNO Vector vorig jaar de literatuurstudie ‘Grip op control points’ naar dit fenomeen met als doel betere strategische keuzes te kunnen maken om gerichter te innoveren in het licht van open strategische autonomie.

Industriële innovatie bevorderen

Een eerste uitwisseling van ideeën en aanzetten tot samenwerking was in september in Seoul, waar een delegatie van HCSS, Universiteit Leiden, Quantum Delta NL en TNO een bezoek bracht aan het KIEP. Centraal stond de vraag hoe Nederland en Zuid-Korea technologisch en industrieel de handen ineen kunnen slaan in een grondig veranderd geopolitiek landschap. Open strategische autonomie en control points waren hier de sleutelwoorden: het streven naar een evenwichtige samenwerking om industriële innovatie en veilige toeleveringsketens te bevorderen. Aan de orde kwamen met name AI en halfgeleiders, quantumtechnologieën, energietransitie, kritieke materialen voor defensie, en strategieën voor economische zekerheid in de relatie tussen Europa en Azië.

joris_vierhout_edv6389_500x500

“Het ging erom duidelijk te krijgen op welke gebieden we complementair zijn en elkaar kunnen versterken. Het is daarbij interessant om samen te werken met een land als Zuid-Korea doordat het door hun ligging al veel langer nadenkt over zaken als leveringszekerheid en defensie.”

Joris Vierhout, Econoom bij Economic and Innovation Policy binnen TNO vector

Elkaar versterken

Joris Vierhout: “Het ging erom duidelijk te krijgen op welke gebieden we complementair zijn en elkaar kunnen versterken. Het is daarbij interessant om samen te werken met een land als Zuid-Korea doordat het door hun ligging al veel langer nadenkt over zaken als leveringszekerheid en defensie.”

Amber Geurts: “Ook op het gebied van innovatie is er duidelijk complementariteit. Waar Nederland vooral kan bouwen op een sterke kennisbasis, bouwt Zuid-Korea juist op een sterke productiecapaciteit. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zij het eerste land ter wereld zijn waar een Quantum Key Distribution (QKD) systeem is gecertificeerd volgens strenge nationale veiligheidsstandaarden. Dit betekent dat je voor die producten de volgende stap richting markt kunt zetten. Allemaal redenen om samen te werken.”

Strategisch samenwerken vergt strategic intelligence

“Zuid-Korea en Nederland hebben wederzijdse belangen die het interessant maken om warmere samenwerking te verkennen. Wij zijn met onze wetenschappelijke kennis op veel gebieden interessant bijvoorbeeld, terwijl Korea juist alles weet als het gaat om het organiseren van grootschalige productie. Je kunt nooit volledig strategisch autonoom zijn, maar door samenwerking kun je daar wel naar streven”, aldus Joris Vierhout.

Strategic intelligence speelt daarbij een sleutelrol. Amber Geurts: “Onze middelen zijn schaars, en daarom is het belangrijk om die zo effectief en gericht mogelijk in te zetten en samen te werken met partners met dezelfde belangen. Geschikte landen voor samenwerking moeten daarom worden geselecteerd op basis van strategische informatie en een gedegen evidence base. Daar werken we bij TNO Vector momenteel aan met ons groeiende werk over Control Points”.

Maak kennis met de auteurs

  • tnoer-12-tt_amber_geurts (1)

    Amber Geurts

    Senior onderzoeker en adviseur innovatie- en transitiewetenschappen

  • joris_vierhout_edv6389_500x500

    Joris Vierhout

    Econoom bij Economic and Innovation Policy

Recente artikelen