Methodologische verdieping

Inputgroei op basis van de Stanford AI Index 2025 (verdubbelingstijden voor trainingscompute, trainingsdata en energievraag omgerekend naar jaarlijkse groeipercentages). Marktaandelen in de toeleveringsketen van AI-chips zijn bij benadering en op basis van OESO, Competition in AI Infrastructure.

Analyse van overheidsinterventies die de halfgeleidersector raken, op basis van Global Trade Alert (GTA), een wereldwijde database van overheidsinterventies die internationale handel raken.

Afbakening (HS-codes)

Gefilterd op interventies die ten minste één van onderstaande codes raken. Deze lijst is afkomstig van de OESO. Hierbij hebben we de HS-codes gerelateerd aan raw materials uit de selectie gelaten omdat deze een zeer brede set aan industrieën raakt:

• 8541 discrete halfgeleiders (diodes, transistors, LED's, fotovoltaïsche cellen, gemonteerde piëzo-elektrische kristallen)
• 8542 elektronische geïntegreerde schakelingen (de eigenlijke chips/IC's)
• 8486 machines en apparatuur voor productie van halfgeleiders, wafers en IC's, en flat-panel displays (waaronder lithografie)
• 3818 gedoteerde chemische elementen en verbindingen voor elektronisch gebruik (o.a. gedoteerde wafers)
• 8532–8533 onderdelen van condensatoren en elektrische weerstanden
• 8414, 8419, 8421 ondersteunende productieapparatuur, waaronder pompen/compressoren/fans, warmtewisselaars en filter-/zuiveringsapparatuur
• 9001, 9002, 9006, 9012, 9030, 9031, 9033 optische componenten, elektronenmicroscopen, inspectie-, meet- en controleapparatuur en bijbehorende onderdelen
• 3701, 3707 fotografische platen/film en fotografische chemische goederen als wafer-/procesinputs

Classificatie

Restrictief is GTA-evaluatie Red (schadelijk) plus Amber (waarschijnlijk schadelijk); liberaliserend is Green. Subsidie of state aid is GTA Mast Chapter L (grants, leningen, belastingverlichting, equity). De handelsrestricties die wij hebben geanalyseerd zijn restrictief én geen subsidie. Hieronder vallen bijvoorbeeld import-tarieven, export-bans of -licensing, quota, FDI- en kapitaalcontroles, procurement en dergelijke. Subsidies en restricties worden expliciet gesplitst, omdat GTA's Red ook binnenlandse subsidies omvat.

Geografische verdeling

Jurisdicties zijn samengevoegd tot blokken, aan zowel de opleggende als de getroffen kant: EU (de 27 lidstaten als één entiteit), VS, China (vasteland), Oost-Azië (Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Singapore, Maleisië, Thailand, Vietnam, Filipijnen, Indonesië e.a.). Hong Kong en Macao vallen niet bij China, maar in Overig, omdat het aparte douanegebieden zijn. Taiwan valt in Oost-Azië. Per interventie geldt één opleggend blok; een EU-brede maatregel telt zo één keer als EU. De heatmap toont alleen restricties die geïmplementeerd zijn door EU, VS, China en Oost-Azië en impact hebben op ten minste één land uit EU, VS, China en Oost-Azië.

Van flow naar stock

Standaard tellen interventies in hun aankondigingsjaar (flow). Voor de stock-analyses telt een maatregel mee in elk jaar dat ze van kracht is. Het startjaar is het jaar van implementatie (of anders van aankondiging). Het eindjaar loopt tot het jaar vóór verwijdering, of door tot het laatste datajaar (2026) als de maatregel nog van kracht is. Lopende maatregelen, zoals Amerikaanse exportcontroles tegen China, stapelen daardoor op.

Kanttekeningen

2026 is een deeljaar (data tot ongeveer mei 2026); de daling 2025 naar 2026 komt deels doordat veel maatregelen een einddatum in 2025 hebben (101 handelsrestricties). Brede maatregelen die veel landen tegelijk noemen, tellen per geraakt blok mee.

De data voor deze figuren is afkomstig uit Dealroom. Getoond worden bedrijven die volgens Dealroom AI-chips en processors ontwerpen of produceren. Het beloppervlak staat voor de totale Breakout+ VC-financiering die door volwassen bedrijven is opgehaald; het gevulde deel voor het aandeel volwassen bedrijven. Een bedrijf geldt als volwassen wanneer het meer dan 15 miljoen dollar aan financiering heeft opgehaald. Europa is geografisch bepaald en omvat daardoor ook het Verenigd Koninkrijk. Oost-Azië omvat China, Japan, Zuid-Korea en Taiwan. Voor Nederland is het aantal bedrijven bij benadering weergegeven, omdat de dekking niet volledig is en het om een relatief klein aantal bedrijven gaat.

De data in figuur 5 is afkomstig uit PatentSight+. De Patent Asset Index weegt het aantal actieve patentfamilies mee met hun technologische relevantie en marktdekking; een hogere index duidt op een sterkere technologiepositie. Het betreft uitsluitend patentfamilies die zowel onder één van de IPC-codes voor halfgeleidertechnologie (G03F, H01L, H10) als onder de IPC-code voor AI technologie (G06N) vallen. Hiermee bekijken we de technologiepositie van bedrijven die actief zijn op het snijvlak van AI-technologie als halfgeleidertechnologie.

De analyse gebruikt een vooraf geselecteerde set van vijftien toonaangevende bedrijven in de AI-hardware supply chain. De kleur duidt de regio van het hoofdkantoor aan. 2026 is een deeljaar (data tot mei 2026).