Methodologische verdieping

Voor de exportanalyse maken we gebruik van BACI, een wereldwijde handelsdatabase van het Franse onderzoeksinstituut CEPII. BACI combineert importdata en exportdata van landen om tot consistente handelsstromen te komen. We kijken naar het meest gedetailleerde productniveau: zes-cijferige codes uit het Geharmoniseerd Systeem versie 2022 (HS22). De toegevoegde waarde van de sector is afkomstig uit de nationale rekeningen van Eurostat, op basis van NACE-sector C21 (lopende prijzen, mln €). Voor de R&D-uitgaven combineren we Eurostat en CBS, eveneens op NACE C21. Voor de patentanalyse maken we gebruik van LexisNexis PatentSight+.

We beperken ons tot de 45 HS6-productcodes die behoren tot de categorie farmaceutische producten. Deze productselectie is gebaseerd op HS-productcodes (HS22, hoofdstuk 30) en niet afgeleid van NACE-sectorindelingen. Om doorvoer zo veel mogelijk uit te sluiten, beperken we ons tot producten waarvoor Nederland een handelsoverschot had van minimaal 1 miljoen US dollar. Voor figuur 2 geldt dit overschot in alle drie de jaren 2022–2024, wat resulteert in 9 producten. Voor figuur 3 geldt dit overschot alleen in 2024, wat resulteert in 14 producten, een bredere selectie die ook producten omvat met een minder consistent overschot over de jaren heen.

Voor de vergelijking met andere EU-landen gebruiken we de Symmetric Revealed Comparative Advantage (SRCA), berekend als (RCA − 1) / (RCA + 1), waarin RCA = (aandeel van een product in de totale Nederlandse export) gedeeld door (aandeel van dat product in de totale wereldexport). De SRCA loopt van −1 tot +1. Een waarde groter dan nul betekent dat Nederland een groter aandeel heeft op de wereldmarkt dan je zou verwachten op basis van het wereldwijde gemiddelde. De SRCA wordt berekend op basis van bruto exportcijfers uit BACI (HS22).

Om te beoordelen hoe houdbaar de Nederlandse exportpositie is, combineren we de SRCA met de Product Complexity Index (PCI). De PCI meet hoe moeilijk een product na te maken is door andere landen. Hoe hoger de score, hoe specifieker de kennis en productiecapaciteit die nodig is. We drukken de PCI uit als percentiel ten opzichte van alle HS6-productcodes wereldwijd in 2024. Een product in de top 50% meest complexe producten beschouwen we als complex. De zeven producten waarvoor Nederland zowel een SRCA boven het EU-gemiddelde heeft als een PCI in de top 50% zijn: celtherapieproducten (HS300251), heparine (HS300190), opacifiërende preparaten voor röntgenonderzoek (HS300630), vaccins, toxines en micro-organismen voor de menselijke geneeskunde (HS300241), en een aantal immunologische producten (HS300212, HS300214, HS300215).

Voor de patentanalyse selecteren we technologieclusters uit PatentSight die aansluiten bij de productgroepen waarin Nederland in 2022–2024 netto-exporteur is. Deze mapping hebben we gedaan door middel van een Large Language Model. We kijken alleen naar patenten met ten minste één uitvinder met een Nederlands adres. De kwaliteit en omvang van de patentportefeuille wordt gemeten via de Patent Asset Index (PAI), een indicator die zowel het aantal patenten als de technologische en economische waarde daarvan meeneemt. De ontwikkeling van de PAI wordt weergegeven als index met 2019 als basisjaar (2019 = 100), zodat de groei van de patentpositie direct vergelijkbaar is met de groei van de toegevoegde waarde in dezelfde periode.